Izabela pochyliła się nad stołem, udając troskę. „Widziałam, że Lidia trzyma naszyjnik babci. Nie chciałam robić sceny, ale ktoś musi to powiedzieć”. Beata uśmiechnęła się do gości, ale wzrok miała zimny.
„Najpierw idź do kuchni i pomóż tam”. Nikt nie zauważył, że Edward wyjął telefon i nagrał całą rozmowę. Był wśród Walczaków od pięciu lat, ale nigdy nie stał się jednym z nich. „Przyjęliśmy go do domu niczego nie żądając” — powtarzała Beata przy każdej okazji, jakby to miało wymazać fakt, że był tylko dodatkiem do perfekcyjnego obrazu rodziny.
Lidia weszła do sali jako ostatnia. Zanim przekroczyła próg, zadzwoniła do Martyny Saleckiej, prawniczki, która prowadziła sprawy Wincentego przez ostatnie dwie dekady. „Umowa pozwala na natychmiastowe zakończenie prawa do zamieszkania” — powiedziała cicho do słuchawki. Nikt tego nie słyszał.
W sali rozpoczęła się dyskusja o sprzedaży dworu i o tym, że Walczakowie muszą udowodnić swoją pozycję w Konstancinie. Beata wstała i poprosiła wszystkich o ciszę. „To nie jest temat na dzisiaj” — oznajmiła, ale Izabela już szeptała coś do Edwarda, a Edward szepnął do kogoś przez telefon. Lidia weszła do pokoju dopiero, gdy Beata podała klucz do sypialni i salonu.
„Proszę” — powiedziała Beata z uśmiechem, który nie sięgał oczu. „To wszystko, czego potrzebujesz na najbliższe dni”. Lidia spojrzała na klucz, potem na nią. „A biblioteka?
”. Beata zmarszczyła brwi. „Biblioteka zostanie zamknięta do czasu finalizacji spraw”. Minęła godzina, zanim Martyna poprosiła o klucz do biblioteki.
„Jestem prawniczką Wincentego” — powiedziała spokojnie. „Mam prawo przejrzeć dokumenty, które dotyczą prawa do zamieszkania”. Beata zbladła, ale nie mogła odmówić w obecności gości. Podała klucz drżącą ręką.
Edward przeczytał list do połowy i położył go na stole. Potem odwrócił się do Beaty z takim wyrazem twarzy, jakby widział ją pierwszy raz w życiu. „Wiesz, że ten naszyjnik należał do Heleny Zamojskiej, babci Lidi? ” — zapytał.
„A jednak oskarżyłaś ją o kradzież, żeby zmusić ją do wyjścia przed ogłoszeniem”. Beata próbowała się tłumaczyć. „To była tylko taktyka. Chciałam, żeby odeszła, nie niszcząc ogłoszenia o sprzedaży”.
Edward spojrzał na nią bez mrugnięcia. „Przez ponad 20 lat wprowadzałaś dwór i magnolie jako dowód na to, że Walczakowie pokonali biedę. Ale nigdy nie powiedziałaś, że ziemia należy do rodziny Zamojskich, a ty korzystasz z niej tylko dzięki dobroci Wincentego”. Renat, kuzyn Beaty, próbował ratować sytuację.
„Złożyliśmy pozew o zasiedzenie. Beata i Wincenty sprawowali publiczne ciągłe posiadanie przez ponad 20 lat”. Martyna pokiwała głową, nie podnosząc głosu. „Tak, widziałam zdjęcia z przyjęć i artykuły w czasopismach.
Ale to nie zmienia faktu, że prawo do zamieszkania to nie prawo do sprzedaży, ani do wyrzucenia właścicielki na deszcz”. Wtedy Izabela weszła do pokoju z telefonem w ręku. „Mam coś” — powiedziała z fałszywą skromnością, wyświetlając wiadomość. „Edward wysłał do mnie wiadomość o planie zmuszenia Lidi do wyjścia”.
Edward wstał, ale Izabela nie skończyła. „A ja mam nagranie, jak mówił ci, że klucz do biblioteki trzeba odebrać przed ogłoszeniem”. Nagle drzwi się otworzyły. Józef, stary ogrodnik, stanął w progu.
„Ja też mam coś do powiedzenia” — powiedział, trzymając w ręku niebieską walizkę. „Przez dwadzieścia lat dbałem o ten dom i widziałem, jak Beata zarządzała inwentarzem. Ale nigdy nie widziałem, żeby należał do niej”. Beata wyciągnęła rękę po walizkę.
„Włóż to do niebieskiej walizki! ” — krzyknęła do pokojówki. Ale Józef nie oddał walizki. Otwarł ją i wyciągnął dokumenty.
„To świadectwa własności. Ziemia należy do Lidi. Ty tylko administrowałaś domem, dopóki Wincenty żył. A teraz, kiedy go nie ma, nie masz żadnego prawa”.
Martyna wstała. „Zgodnie z umową, prawo do zamieszkania może wygasnąć w ciągu 24 godzin. Izabelo, pani dostęp do dworu zostaje zablokowany. Edwardzie, dostęp do kamer również”.
Beata stała nieruchomo, patrząc na dokumenty. „Nie wiedziałam” — wyszeptała. „Wincenty zawsze mówił, że to nasze”. Martyna spojrzała na nią.
„Wincenty dał pani prawo do zamieszkania. Nie do sprzedaży. Nie do podejmowania decyzji o losie pracowników. Nie do upokarzania właścicielki we własnym domu”.
Izabela próbowała interweniować, ale Edward już wstał i podszedł do drzwi. „To koniec” — powiedział, nie oglądając się za siebie. „Wsiadam do samochodu. Nie mam z tym nic wspólnego”.
Lidia weszła do pokoju, kiedy Edward wyszedł. Rozejrzała się spokojnie. „Widzę, że wszyscy już wiedzą” — powiedziała. „Przez dwadzieścia lat mieszkałam w tym domu obok waszej rodziny.
Traktowaliście mnie jak intruza, ale to ja jestem właścicielką. To ja odpowiadam za to, co się tutaj dzieje”. Beata otworzyła usta, ale Lidia uniosła dłoń. „Nie chcę pani wygadywać.
Nie chcę nawet oskarżać. Chcę tylko, żeby pani w końcu zrozumiała: dom, w którym pani mieszka, nie jest pani domem. I nigdy nie był”. W ciągu następnych dni dwór zmienił się nie do poznania.
Beacie utrzymano prawo do zamieszkania tylko na okres przejściowy — dwanaście dni. Bez uprawnień do pracowników, bez imprez, bez inwentarza. Izabela otrzymała zakaz zbliżania się do dworu i kontaktowania się z pracownikami. Edward wyprowadził się jeszcze tej samej nocy, bez słowa wyjaśnienia.
Józef został, bo Lidia mu to zaproponowała. Martyna zajęła się formalnościami, a gdy wszystko zostało podpisane, Lidia przeszła przez pokoje, które znała od dziecka. Nic nie zmieniła. Zostawiła meble, portrety, nawet rozłożoną książkę na stole w bibliotece.
Ale na drzwiach wejściowych pojawiła się nowa tabliczka z nazwiskiem Zamojska. Beata przeprowadziła się do mieszkania dziesięć dni później. Wzięła ze sobą niewiele — ubrania, kilka książek, zdjęcia. W progu zatrzymała się na chwilę i obejrzała za siebie.
Dwór stał w słońcu, zielony i spokojny, jakby nigdy nie słyszał o planach sprzedaży czy fałszywych oskarżeniach. Podziękowała cichym głosem, zanim wsiadła do samochodu. Nikt nie odpowiedział. Lidia stała przy oknie, patrząc, jak samochód znika za bramą.
Potem wzięła dwa ręczniki z łazienki, które przyniosła przed laty, i wróciła do czytelni. Za tydzień zamierzano ogłosić, że dwór zostanie przekształcony w dom spotkań dla okolicznych rodzin. Ale o tym Lidia nie powiedziała nikomu.
Jeszcze nie.
